Mondelinge afspraken over grondgebruik kunnen onverwachte fiscale gevolgen hebben

In de agrarische praktijk worden afspraken over grondgebruik vaak snel en mondeling gemaakt. Dat lijkt makkelijk, maar kan flinke fiscale verrassingen opleveren. Zeker sinds 2024 zijn er nieuwe regels die flink roet in het eten kunnen gooien.

Wie grond verpacht zonder schriftelijke afspraak, zet zichzelf op een glad ijs. Ondernemers en erven moeten oppassen, want mondelinge overeenkomsten kunnen problemen geven bij belasting en bedrijfsopvolging. Dit artikel duikt in die valkuilen en de mogelijke oplossingen.

De verborgen valkuil van mondelinge afspraken over grondgebruik

We kennen het allemaal: even snel een akkoord over het gebruik van een stuk grond, handenschudden en klaar. Dat lijkt onschuldig, maar mondelinge afspraken zijn lastig te bewijzen. Zonder papier wordt het al snel een kwestie van: wie zegt wat, wie heeft gelijk?

Bij controle van instanties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) vraagt men vaak om schriftelijk bewijs. Vooral belangrijk is dit bij aanvragen voor Europese landbouwsubsidies. Geen contract? Dan kan de onderbouwing van het gebruik sneuvelen.

Waarom een grondgebruiksverklaring niet genoeg is

Veel grondeigenaren tekenen liever een grondgebruiksverklaring dan een echte pachtovereenkomst. Ze denken dat hun rechten daarmee veilig zijn. Helaas is dat een misverstand! Een grondgebruiksverklaring geeft alleen aan wie de grond feitelijk gebruikt, maar regelt niets over de afspraken tussen partijen.

Dit kan vragen oproepen als het gaat om verplichtingen en bescherming. Want zodra je een vergoeding betaalt voor het gebruik, geldt officieel het pachtrecht. Dat geeft de gebruiker sterke rechten en stelt strenge voorwaarden aan de afspraken.

Pachtrecht en de impact van verschillende pachtvormen

Er bestaan verschillende soorten pacht, met elk hun eigen regels. De klassieke ‘vaste pacht’ beschermt de pachter met rechten zoals voortzettingsrecht en pachtprijstoetsing. Die kan lastig zijn voor verpachters die flexibel willen zijn.

Daarom is er ‘geliberaliseerde pacht’. Die is flexibeler en voorkomt dat de gebruiker recht heeft op voortzetting of voorkeursrechten. Belangrijk is dat deze overeenkomst goed wordt geregistreerd bij de Grondkamer. Anders kan het terugvallen op ‘vaste pacht’.

Speciaal aandachtspunt: teeltpacht sinds wijzigingen in 2024

Teeltpacht is een tijdelijke pachtvorm voor bijvoorbeeld aardappelen of suikerbieten, waarbij vruchtwisseling noodzakelijk is. Heel praktisch voor ondernemers die gewassen willen rouleren zonder vast te zitten aan langdurige contracten.

Sinds 2024 mag teeltpacht onder strikte voorwaarden nog wel rekenen op de fiscale voordelen van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). Andere vormen van verpachte grond vallen hier juist niet (meer) onder! Dit maakt het afsluiten en tijdig registreren van een teeltpachtovereenkomst cruciaal.

De bedrijfsopvolgingsregeling en verpachte landbouwgrond

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) zorgt voor flinke vrijstellingen bij de erf- en schenkbelasting wanneer ondernemingen overgaan naar een opvolger. Maar verpachte landbouwgrond roept vraagtekens op: hoort die grond nog bij het ondernemingsvermogen?

Sinds 2024 is het zo dat (land) die langdurig aan derden verhuurd wordt buiten de regeling valt. Alleen teeltpacht komt nog in aanmerking. Dit maakt het essentieel om pachtvormen slim te kiezen, want bij overlijden kan dat grote fiscale gevolgen hebben!

Waarom nauwkeurige pachtstrategieën onmisbaar zijn

Voorkomen is beter dan genezen: door duidelijke, schriftelijke, en voor de fiscus gunstige pachtovereenkomsten te maken, beperk je risico’s. Denk aan het registreren van teeltpacht en het vermijden van mondelinge afspraken die achteraf tot rechtszaken leiden.

Agrarische ondernemers doen er goed aan om juridisch advies te vragen bij het opstellen van hun pachtcontracten. Zo blijft de continuïteit van het bedrijf gegarandeerd zonder nare fiscale verrassingen.

Adam Colonia

Lena Wagner ist die Seele des Blogs. Als echte Münchnerin mit einem Händchen für die feinen italienischen Aromen, teilt sie ihre Liebe zur perfekten Pizza und zur bayerischen Gastlichkeit. Lena weiß, wie man herzhafte Tradition und mediterrane Leichtigkeit harmonisch verbindet. Sie gibt hier die besten Tipps, neue Kreationen und alles über unsere Spezialitäten.